In de UAV-GC 2025 is paragraaf 20 uitgebreid met een opvallende nieuwkomer: het Keuringsplan Ontwerpwerkzaamheden. Waar UAV-GC 2005 artikel 20 enkel sprak over het Toetsplan Ontwerpwerkzaamheden dat door Opdrachtgever als annex bij het contract wordt gevoegd, is daar nu het Keuringsplan Ontwerpwerkzaamheden, opgesteld door Opdrachtnemer bijgekomen. En dat roept vragen op.
De term keuringsplan kennen we in de praktijk alleen voor de uitvoeringswerkzaamheden en onderhoudswerkzaamheden (par. 21 UAV-GC). Voor velen is deze term in het kader van Ontwerpwerkzaamheden dan ook een vreemde eend in de bijt.
De UAV-GC-auteur komt zelf ook in de knoop met het begrip keuring. Uit de Toelichting blijkt namelijk dat deze term in UAV-GC 2025 op twee verschillende manieren wordt gedefinieerd1. Volgt u het nog? Tijd om wat helderheid te scheppen. In dit artikel duiden we de begrippen keuren en verifiëren vanuit de Systems Engineering (SE) methodiek en plaatsen we deze in het licht van de nieuwe UAV-GC bepalingen.
SE en UAV-GC: onlosmakelijk verbonden
UAV-GC en Systems Engineering zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. SE kwam als antwoord op de behoefte aan voorspelbare projecten waarin expliciet en herleidbaar wordt gewerkt. Het ondersteunt Opdrachtgevers bij het opstellen en beheersen van volledige en consistente contracten en Opdrachtnemers bij het herleidbaar invulling geven aan de vrijheden en verantwoordelijkheden binnen o.a. UAV-GC contracten.
Een van de doelen van SE is het bewerkstelligen van een uniforme werkwijze in de sector, om de voorspelbaarheid van projecten te vergroten. Ten behoeve hiervan is de SE methodiek onder andere vastgelegd in de Leidraad SE2, door ProcessMinded samengevat in een 10-stappen plan; een praktisch model dat Opdrachtnemers helpt bij de dagelijkse beheersing van hun projecten. Inmiddels zien we vanuit ProcessMinded het SE volwassenheidsniveau toenemen bij de grote partijen en zien we ook vanuit het MKB steeds meer de beweging naar het doorvoeren van deze werkwijze.
Juist in dit streven naar uniformiteit is het onwenselijk als contractuele terminologie en SE-principes uiteen gaan lopen. Toch zien wij dat risico nu ontstaan bij de introductie van paragraaf 20 UAV-GC 2025.
Verifiëren: méér dan alleen keuren
In de SE systematiek hebben verifiëren en keuren een duidelijk en logisch verband:
- Verifiëren = aantonen dat aan de eisen wordt voldaan middels objectief bewijs
- Keuren = één van de manieren om te verifiëren
Verificatie vindt niet alleen plaats tijdens de ontwerpfase, maar dient juist gedurende de hele cyclus van het project plaats te vinden. De vaak gehanteerde stelling dat verificatie zich beperkt tot de ontwerpfase (linkerkant van het V-model) en dat in de realisatiefase (rechterkant V-model) uitsluitend nog sprake is van keuren klinkt overzichtelijk, maar sluit niet aan op de behoefte vanuit kwaliteitsmanagement. Daarmee ontstaat namelijk het risico op een papieren werkelijkheid: eisen worden enkel geverifieerd in managementplannen, ontwerpdocumenten, werkplannen, etc., zonder dat daadwerkelijk wordt vastgesteld of het gerealiseerde werk daar ook aan voldoet. Alles lijkt te kloppen op papier, maar wie zegt dat het werk conform de eisen is gerealiseerd?
Dit is het moment dat het uitvoeren van keuringen om de hoek komt kijken, namelijk als één van de mogelijke verificatiemethoden tijdens de Realisatiefase. Keuren staat dan voor het uitvoeren van kwaliteitscontroles op het gerealiseerde werk. Het is een onderzoek op basis van waarneming, uitgevoerd met behulp van documentatie en/of meetinstrumenten, dat leidt tot objectieve registraties. Onder meer Rijkswaterstaat hanteerde deze definitie in zijn contractstukken ter definiëring van de verificatiemethode Keuren.
Echter, ook andere verificatiemethoden dan keuren zijn benodigd en relevant tijdens de Realisatiefase, afhankelijk van de aard van de eis. Een voorbeeld ter verduidelijking:
- Eis: het toegepaste materiaal dient van staalkwaliteit S235 te zijn.
- Verificatie Ontwerpfase: Objectief bewijs in Ontwerpnota, waaruit blijkt dat staalkwaliteit S235 voorgeschreven wordt.
- Verificatie Realisatiefase: bewijs middels materiaalcertificaat.
In dit geval is het dus de verificatiemethode “Document inspectie” die de registratie oplevert. Als hier toch een keuring van gemaakt wordt dan maak je het uitvoeringsproces onnodig ingewikkeld doordat deze keuring dan opgenomen moet worden in keuringsplannen, formulieren en rapporten.
Dit onderstreept waarom het belangrijk is keuren en verifiëren niet op één hoop te gooien. Niet elke eis vraagt om een keuring en niet elke vorm van verificatie levert een keuringsregistratie op. Door verificatie te beperken tot keuren, wordt het kwaliteitsborgingsproces onnodig ingewikkeld en minder effectief.
Hoe nu verder?
De eerste UAV-GC 2025 projecten zijn inmiddels onderhanden. ProcessMinded helpt Opdrachtgevers en Opdrachtnemers met een pragmatische en werkbare toepassing van SE binnen de organisatie en op projecten (o.a. UAV-GC projecten). In het kader van het nieuwe artikel 20 adviseert ProcessMinded Opdrachtnemers om de strekking van dit artikel en de implicaties hiervan op het project te valideren met Opdrachtgever. Aan Opdrachtgevers adviseren we om Opdrachtnemers de vrijheid te geven zoveel mogelijk aan te sluiten bij het eigen kwaliteitsmanagementsysteem en de bestaande SE-werkwijze. Het kwaliteitsmanagementsysteem van de Opdrachtnemer dient immers zo te functioneren dat het geleverde Werk voldoet aan de gestelde eisen.
De kritische lezer zegt wellicht: “Leuke discussie, maar maakt het echt uit hoe we het noemen?” ProcessMinded pleit ervoor dat we de opgebouwde eenduidigheid in terminologie en werkwijze niet loslaten. De sector is inmiddels vertrouwd met Verificatie & Validatie, waarom zouden we hier Keuren & Validatie van maken?
Auteur van dit artikel
